Islandia od kilku lat znajduje się w czołówce krajów najchętniej wybieranych przez Polaków szukających pracy sezonowej i stałej za granicą. Wyspa położona na styku Oceanu Atlantyckiego i Arktyki kojarzy się przede wszystkim z gejzerami, lodowcami i wulkanami, jednak dla coraz większej liczby rodaków to również realna szansa na wysokie zarobki w euro odpowiedniku – koronie islandzkiej. Jednym z pytań, które najczęściej pojawia się w rozmowach z doradcami zawodowymi i agencjami pośrednictwa pracy, jest kwestia językowa. Czy praca w Islandii z językiem angielskim jest realnie dostępna, czy jednak znajomość islandzkiego stanowi barierę nie do przeskoczenia?
Islandia jako rynek pracy dla obcokrajowców
Islandia to kraj o wyjątkowo małej populacji – niespełna 400 tysięcy mieszkańców – a jednocześnie o dynamicznie rozwijającej się gospodarce opartej na turystyce, rybołówstwie, energetyce geotermalnej oraz sektorze usług. Taka struktura demograficzna oznacza chroniczny niedobór rąk do pracy, szczególnie w sezonie letnim, kiedy liczba turystów odwiedzających wyspę wielokrotnie przewyższa liczbę jej stałych mieszkańców. To właśnie ten deficyt sprawia, że pracodawcy islandzcy są otwarci na zatrudnianie obcokrajowców, w tym Polaków, nawet bez znajomości języka islandzkiego.
Jak zauważa dr Aurelia Brzeźnicka, ekonomistka specjalizująca się w migracjach zarobkowych w krajach nordyckich, język angielski w Islandii pełni funkcję niemal drugiego języka urzędowego w wielu branżach. – Islandczycy uczą się angielskiego już od pierwszych klas szkoły podstawowej, a poziom jego znajomości w społeczeństwie należy do najwyższych w Europie. Dla pracodawcy w sektorze hotelarskim czy gastronomicznym angielski jest w zupełności wystarczający do sprawnej komunikacji z pracownikiem, klientem i przełożonym – podkreśla ekspertka. Zdaniem Jakuba Tomaszewskiego ze strony praca Islandia 4U – praca w Islandii ze znajomością języka jest możliwa w krótki okresie, długofalowo język lokalny jest niezbędny.
W jakich branżach można pracować, znając tylko angielski
Praktyka pokazuje, że znajomość języka angielskiego otwiera drzwi do wielu sektorów islandzkiej gospodarki, choć nie wszystkich. Najbardziej dostępne dla osób nieznających islandzkiego pozostają branże związane z obsługą ruchu turystycznego, przetwórstwem rybnym oraz pracami fizycznymi niewymagającymi bezpośredniego kontaktu z klientem indywidualnym mówiącym wyłącznie po islandzku.
– Widzimy wyraźny wzrost zainteresowania ofertami w branży hotelarskiej, gastronomii oraz przy przetwórstwie ryb i owoców morza – mówi Ignacy Dobrowolski, konsultant do spraw rekrutacji międzynarodowej współpracujący z agencjami zatrudnienia działającymi na rynku islandzkim. – W tych sektorach angielski w zupełności wystarcza, a pracodawcy często sami organizują podstawowe kursy islandzkiego dla chętnych pracowników, traktując to jako formę integracji, a nie warunek zatrudnienia – dodaje.
Nieco trudniej o pracę bez języka islandzkiego jest w sektorze opieki zdrowotnej, edukacji oraz administracji publicznej, gdzie kontakt z lokalną społecznością i dokumentacją urzędową wymaga zaawansowanej znajomości języka narodowego. Podobnie w handlu detalicznym nastawionym na klienta islandzkiego – tu przewaga mają kandydaci choćby z podstawową znajomością miejscowego języka.
Zarobki w Islandii według branż popularnych wśród Polaków
Wynagrodzenia w Islandii należą do najwyższych w Europie, jednak trzeba je zestawiać z równie wysokimi kosztami utrzymania. Poniżej przedstawiamy orientacyjne stawki godzinowe brutto w branżach najczęściej wybieranych przez polskich pracowników sezonowych i stałych, wraz z przybliżonym przelicznikiem na złotówki.
- Przetwórstwo rybne i praca przy pakowaniu ryb – od 2 400 do 2 900 ISK/h brutto (ok. 68-82 zł/h)
- Hotelarstwo – housekeeping i obsługa recepcji – od 2 300 do 2 700 ISK/h brutto (ok. 65-77 zł/h)
- Gastronomia – kuchnia i obsługa kelnerska – od 2 200 do 2 800 ISK/h brutto (ok. 62-79 zł/h)
- Rolnictwo i prace przy zbiorach sezonowych – od 2 000 do 2 500 ISK/h brutto (ok. 57-71 zł/h)
- Budownictwo i prace remontowe – od 2 800 do 3 400 ISK/h brutto (ok. 79-96 zł/h)
- Magazyn i logistyka – od 2 300 do 2 750 ISK/h brutto (ok. 65-78 zł/h)
- Obsługa ruchu turystycznego (przewodnicy, kierowcy busów) – od 2 500 do 3 200 ISK/h brutto (ok. 71-91 zł/h)
Warto pamiętać, że podane kwoty mają charakter orientacyjny i zależą od pracodawcy, regionu wyspy oraz doświadczenia pracownika. – Islandia stosuje sztywne, negocjowane zbiorowo stawki minimalne w poszczególnych branżach, dlatego pracownik zatrudniony legalnie ma pewność, że jego wynagrodzenie nie spadnie poniżej poziomu ustalonego w układzie zbiorowym danego sektora – wyjaśnia Bronisława Ćwiklińska, doradca podatkowy specjalizująca się w rozliczeniach dochodów zagranicznych Polaków.
Zatrudnienie przez agencję rekrutacyjną – na co zwrócić uwagę
Zdecydowana większość Polaków podejmujących pracę w Islandii korzysta z pośrednictwa wyspecjalizowanych agencji rekrutacyjnych, które oferują kompleksową obsługę procesu zatrudnienia – od formalności po organizację życia na miejscu. Taki model ma swoje zalety, ale wymaga też świadomego podejścia do warunków oferowanych przez pośrednika.
Zakwaterowanie to jeden z kluczowych elementów oferty agencyjnej. Standardem jest zapewnienie pracownikowi miejsca w domu pracowniczym lub mieszkaniu dzielonym z innymi zatrudnionymi, zlokalizowanym blisko miejsca pracy. Koszt zakwaterowania zwykle jest potrącany z wynagrodzenia lub opłacany bezpośrednio przez pracownika na podstawie odrębnej umowy najmu. Przed wyjazdem warto dopytać o standard lokalu, liczbę osób przypadających na pokój oraz dostęp do podstawowego wyposażenia kuchennego.
Opieka rezydenta to usługa, którą oferuje coraz więcej agencji działających na rynku skandynawskim i islandzkim. Rezydent – osoba mówiąca po polsku i przebywająca na miejscu – pomaga pracownikom w codziennych sprawach: od wizyty u lekarza, przez sprawy urzędowe, po tłumaczenie ustaleń z pracodawcą. – Obecność rezydenta znacząco ułatwia adaptację, zwłaszcza osobom wyjeżdżającym za granicę po raz pierwszy. To on jest pierwszym punktem kontaktu w sytuacjach kryzysowych, a jego rola jest nieoceniona przy rozwiązywaniu nieporozumień z pracodawcą – podkreśla Ignacy Dobrowolski.
Transport stanowi kolejny istotny element oferty. Rzetelne agencje organizują dojazd na miejsce pracy – najczęściej lotem z Polski do Reykjaviku lub Keflavíku, a następnie transfer do miejsca zakwaterowania. Część agencji pokrywa koszt biletu lotniczego w całości lub częściowo, inne wymagają zwrotu kosztów po przepracowaniu określonego czasu. Warto przed podpisaniem umowy dokładnie wyjaśnić, kto i na jakich zasadach pokrywa koszty podróży w obie strony, a także czy agencja zapewnia dojazdy do pracy na miejscu, co przy rozproszonej infrastrukturze wyspy bywa istotnym udogodnieniem.
Eksperci zgodnie podkreślają, że przed podpisaniem umowy z agencją warto zweryfikować jej wiarygodność. – Bezpieczna agencja zawsze przedstawia pisemną umowę z jasno określonym wynagrodzeniem, zakresem obowiązków oraz warunkami zakwaterowania jeszcze przed wyjazdem. Wszelkie ustne obietnice, których nie można zweryfikować w dokumentach, powinny wzbudzić czujność kandydata – ostrzega dr Aurelia Brzeźnicka.
Formalności związane z wyjazdem do pracy
Jako obywatele Unii Europejskiej, Polacy mogą podejmować legalną pracę w Islandii bez konieczności ubiegania się o pozwolenie na pracę, ponieważ kraj ten należy do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Konieczna jest jednak rejestracja pobytu po przekroczeniu trzech miesięcy przebywania na wyspie oraz uzyskanie islandzkiego numeru identyfikacyjnego (kennitala), niezbędnego do otwarcia konta bankowego, podpisania umowy najmu czy rozliczeń podatkowych. Warto również pamiętać o kwestii ubezpieczenia zdrowotnego – w pierwszych miesiącach pobytu przydatna bywa karta EKUZ, zanim pracownik zostanie objęty islandzkim systemem ubezpieczeń społecznych.
Kolejnym elementem, o którym często zapominają osoby planujące wyjazd, jest kwestia rozliczeń podatkowych. Islandia stosuje progresywną skalę podatkową, a osoby pracujące na wyspie dłużej niż sześć miesięcy w roku podatkowym stają się zasadniczo rezydentami podatkowymi tego kraju, co wiąże się z obowiązkiem rozliczenia całości dochodów zgodnie z islandzkim prawem. – Wielu naszych klientów jest zaskoczonych wysokością zaliczek na podatek dochodowy pobieranych już od pierwszej wypłaty. Dlatego zawsze rekomendujemy, aby przed wyjazdem skonsultować się z doradcą znającym zarówno polskie, jak i islandzkie przepisy podatkowe, szczególnie w kontekście umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między obydwoma krajami – zaznacza Bronisława Ćwiklińska.
Nie bez znaczenia pozostaje także kwestia klimatu i warunków życia codziennego, które dla wielu Polaków bywają większym wyzwaniem niż bariera językowa. Krótkie, ciemne zimowe dni, silne wiatry oraz zmienna pogoda wymagają odpowiedniego przygotowania, zarówno mentalnego, jak i sprzętowego. Osoby wyjeżdżające do pracy sezonowej w miesiącach letnich mogą liczyć na niemal całodobowe światło dzienne, co bywa równie dużym zaskoczeniem, choć zwykle pozytywnym. Agencje rekrutacyjne coraz częściej organizują dla nowych pracowników krótkie szkolenia adaptacyjne, podczas których omawiane są nie tylko obowiązki zawodowe, lecz również praktyczne aspekty życia na wyspie – od zakupów spożywczych, przez korzystanie z komunikacji miejskiej, po zasady bezpieczeństwa podczas silnych wiatrów i opadów.
Istotnym atutem pracy w Islandii pozostaje również wysoki poziom ochrony praw pracowniczych. Islandzki rynek pracy charakteryzuje się silną pozycją związków zawodowych, a przynależność do nich – często obowiązkowa lub silnie rekomendowana – daje pracownikowi dostęp do dodatkowych świadczeń, funduszy urlopowych oraz wsparcia prawnego w razie sporu z pracodawcą. – Warto, aby pracownik zagraniczny już od pierwszych dni interesował się przynależnością związkową, ponieważ to właśnie związki zawodowe najskuteczniej egzekwują przestrzeganie stawek minimalnych i warunków pracy określonych w układach zbiorowych – dodaje Ignacy Dobrowolski.
Czy warto zdecydować się na wyjazd bez znajomości islandzkiego
Odpowiedź na pytanie postawione w tytule artykułu brzmi jednoznacznie twierdząco – praca w Islandii z samą znajomością języka angielskiego jest jak najbardziej możliwa, zwłaszcza w branżach turystycznej, hotelarskiej, gastronomicznej oraz przy przetwórstwie rybnym. Znajomość islandzkiego nie jest warunkiem koniecznym do podjęcia zatrudnienia, choć niewątpliwie ułatwia integrację ze społecznością lokalną i otwiera drogę do awansu czy pracy w sektorach wymagających bezpośredniego kontaktu z klientem islandzkim.
Kluczem do udanego wyjazdu pozostaje wybór sprawdzonej agencji rekrutacyjnej, dokładne zapoznanie się z warunkami zakwaterowania, transportu oraz dostępności opieki rezydenta, a także realistyczne oczekiwania co do wysokich, ale obciążonych równie wysokimi kosztami życia, zarobków. Dla wielu Polaków Islandia pozostaje jednak atrakcyjną alternatywą wobec bardziej oblężonych rynków pracy w Norwegii czy Szwecji.
Bibliografia
- Statistics Iceland (Hagstofa Íslands) – dane demograficzne i statystyki rynku pracy
- Directorate of Labour Iceland (Vinnumálastofnun) – informacje o zatrudnieniu cudzoziemców
- Confederation of Icelandic Employers (SA) – układy zbiorowe i stawki minimalne
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP – informacje dla Polaków wyjeżdżających do pracy za granicą
- Rejestry Persónuvernd oraz Þjóðskrá Íslands – formalności pobytowe i kennitala
O autorze
Tomasz Wierzbicki-Lach – dziennikarz ekonomiczny specjalizujący się w tematyce rynków pracy krajów nordyckich i zachodnioeuropejskich. Od kilkunastu lat śledzi trendy migracji zarobkowej Polaków, współpracując z redakcjami branżowymi oraz portalami poświęconymi pracy za granicą. Autor licznych publikacji na temat zatrudnienia sezonowego, formalności pobytowych oraz warunków życia i pracy w Skandynawii i Islandii.
